អ្វីទៅការឆ្លាត?

ព្រះអភិធម្ម អប់រំអំពីចិត្ត, លក្ខណរបស់ចិត្ត ហេីយនិងការចម្រេីន សតិនិងបញ្ញា; ការធ្វេីបុណ្យ ដាក់ទានគឺចេញពីភាពបរិសុទ្ធរបស់យេីង; ការធ្វេីបុណ្យ គឺចេញពីការមានមេត្តាធម៌; យេីងធ្វេីបុណ្យដល់អ្នកដែលត្រូវការ មិនមែនដល់អ្នកដែលចង់បាន; យេីងឲ្យទានពីព្រោះយេីងដឹងថាវាជួយរំលែកទុក្ខអ្នកដទៃ ហេីយអ្វីដែលយេីងឲ្យរួចទៅហេីយ យេីងពុំប្រាថ្នាចង់បានវាត្រឡប់មកវិញឡេីយ។

ការឆ្លាតជាបច្ច័យឬផលដែលកសាងទុកពីជាតិមុន ហេីយកសាងនោះមិនមែនកេីតមកពីចិត្តបរិសុទ្ធ;  គឺការឲ្យទានក្នុងការដោះដូរ;  ឲ្យរួចបួងសួង ឬប្រាថ្នាចង់បានអ្វីមួយត្រឡប់មកវិញ។ ការឆ្លាតជាសភាវៈរបស់កិលេស ដែលកេីតពីលោភៈ លោភៈ,  មោហៈ និងទោស។ 

លក្ខណៈរបស់មនុស្សឆ្លាត

មនុស្សឆ្លាតចូលចិត្តយកប្រៀបលេីអ្នកដទៃ; ជាមនុស្សដែលចូលចិត្តនៅពីលេីគេ ហេីយធាក់ទម្លាក៉អ្នកដទែឲ្យនៅក្រោមខ្លួន; ចូលចិត្តរកសីុប្រណាំងប្រជែងនិងអ្នកដទៃ; ចូលចិត្តយកឈ្នះចាញ់; ជាមនុស្សឳកាសនិយម គិតយា៉ងមេ៉ចឲ្យតែខ្លួននិងក្រុមគ្រួសារបានរស់ក្នុងខណៈដែលអ្នកដទៃអត់ឃ្លាន។  

មនុស្សឆ្លាតជាមនុស្សមានចរិត មានះ, ប្រកាន់, ចចេស, អគតិ; ជាមនុស្សចូលចិត្តមេីលងាយអ្នកដទៃ ហេីយចូលចិត្តធ្វេីការប្រៀបធៀប។ មនុស្សឆ្លាតជាមនុស្សដែល បង្កេីតវណ្ណះដេីម្បីឲ្យអ្នកដទៃគោរព ហេីយលេីកតម្កេីង។ មនុស្សឆ្លាតនៅទីណាច្រេីនតែពំុមានសេចក្តីសុខ ព្រោះតែការចង់បានប្រៀបលេីអ្នកដទៃ។ មនុស្សឆ្លាតជាមនុស្សមេីលឃេីញអត្តាជាភាពទៀងទាត់  ហេីយអ្វីទាំងអស់គឺជារបស់អញ។ 

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមិនដែលលេីកតម្កេីងមនុស្សឆ្លាត ហេីយព្រះអង្គក៏មិនបានអប់រំមនុស្សឲ្យឆ្លាតដែរ តែព្រះអង្គអប់រំមនុស្សឲ្យមានបញ្ញា។

មនុស្សដែលមានបញ្ញា មេីលឃេីញទុក្ខរបស់អ្នកដទៃជាទុក្ខរបស់ខ្លួន ហេីយមេីលឃេីញសេចក្តីសុខរបស់ខ្លួនជាសេចក្តីសុខរបស់អ្នកដទៃ; មនុស្សដែលមានបញ្ញាមេីលឃេីញអ្វីទាំងអស់ជាអនត្តា; គឺអ្វីទំាងអស់ឥតមានអញឥតមានឯង, គឺអ្វីទាំងអស់មានភាពមិនទួៀង ហេីយដឹងថាគេមិនអាចយកវាទៅតាមបានឡេីយ នៅពេលគេស្លាប់។