Skip to main content

សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស!


សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស!


ថ្លៃថ្នូរ ប្រែថា មាន តម្លៃ គួរ លើក សរសើរ គួរ រាប់ អាន។ សេចក្តិថ្លៃថ្នូរ មិនមែនមកពីមាន ទ្រព្យសម្បត្តិច្រេីន ឬ បុណ្យស័ក្តិខ្ពស់ ឬមានអំណាចច្រេីន ប៉ុន្តែមកពីការមានគុណធម៌ គឺមាន សីល៥ និងព្រហ្មវិហារធម៌៤ ជាមូលដ្ឋាន។ 


ព្រហ្មវិហារធម៌៤ ជាធម៌កំពូល ជាធម៌របស់ព្រហ្ម ឬ ជាធម៌ខ្ពស់បំផុតសម្រាប់មនុស្សលោកប្រតិបត្តិមានៈ 


ទី១- មេត្តា ការមានសេចក្តីស្រឡាញ់, ការមានការរាប់អាន, ការមានមេត្រីភាព; ទី២- ករុណា ការមាន សេចក្ដី អាណិតអាសូរ ដល់អ្នកដទៃ, ការមានខន្តីដល់អ្នកដទៃ; ៣- មុទិតា ការមានចិត្តរីករាយចំពោះសេចក្ដីសុខរបស់អ្នកដទៃ; ៤- ឧបេក្ខា ការតាំងចិត្តជាកណ្ដាល, សេចក្ដីព្រងើយកន្តើយ, ការមានសេចក្ដី ស្មោះ ស្មើមិនលម្អៀងដល់អ្នកដទៃ។ ធម៌នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាការអប់រំដែលសរសេរនៅលេីក្រដាសឲ្យយេីងអានឲ្យដឹងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាធម៌សម្រាប់មនុស្សដែលស្វែងរកសេចក្តីសុខដេីម្បីប្រតិបត្តិផងដែរ។


មនុស្សថ្លៃថ្នូរនឹងមិនអាចឈរមេីលតែភ្នែកបានឡេីយនៅពេលគេឃេីញអ្នកដទៃកំពុងរងទុក្ខអត់ឃ្លាន; ឥតមានផ្ទះសំបែងជ្រកកោន។ មនុស្សថ្លៃថ្នូរតែងតែត្រៀមខ្លួនរួចស្រេច ដេីម្បីជួយផ្តល់បញ្ញាដល់អ្នកទាបឲ្យគេបានខ្ពស់ដូចខ្លួន, ដល់អ្នកទន់ខ្សោយឲ្យគេមានកម្លាំង ក្លាហានដូចខ្លួន, ដល់អ្នកខ្សត់ឲ្យគេមានទ្រព្យដូចខ្លួន, ដល់អ្នកដែលមានទុក្ខ ឲ្យគេមានសេចក្តីសុខ ចម្រេីនដូចខ្លួន, ដល់អ្នកអស់កម្លាំងចិត្តឲ្យគេរស់បានយូរ, ដល់អ្នកអស់សង្ឃឹមឲ្យគេមានសង្ឃឹមឡេីងវិញ ដោយមិនប្រកាន់ហេីយមិនលម្អៀង។  

អ្នកដែលមានភាពអញនិយម គិតថាមានតែអ្នកមានទ្រព្យច្រេីន ហេីយនិងអ្នកមានអំណាចប៉ុណ្ណោះដែលមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ...ការយល់ឃេីញដូច្នេះគឺខុសស្រឡះ។ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរនេះនឹងមិនអាចមានក្នុងសង្គមណាដែលមានមេដឹកនាំដែលខ្វះព្រហ្មវិហារធម៌៤ ឬសង្គមណាដែលមានមេដឹកនាំដែលមិនឲ្យតម្លៃដល់ជីវិតមនុស្ស។ 


សង្គមដែលថ្លៃថ្នូរ នឹងឲ្យតម្លៃជិវិតមនុស្សទាំងអស់ស្មេីគ្នា មិនថាអ្នកមានឬអ្នកខ្សត់, អ្នកខ្សោយឬអ្នកមានអំណាចគឺមានជីវិតតែមួយដូចគ្នា ហេីយតែងតែចង់រស់ដូចគ្នា។  សង្គមដែលថ្លៃថ្នូរជាសង្គមដែលផ្ដល់នូវយុត្តិធម៌ដល់មនុស្សទាំងអស់ស្មេីៗគា្ន មិនថាអ្នកមានឬអ្នកខ្សត់, អ្នកខ្សោយឬអ្នកមានអំណាច។ 


សង្គមដែលថ្លៃថ្នូរនឹងមិនទុកចោលមនុស្សចាស់ជរាឲ្យដេកឈឺស្លាប់នៅតាមផ្លូវដូចសត្វធាតុ ដែលធ្វេីឲ្យគាត់បាត់បង់ភាពជាមនុស្ស; សង្គមថ្លៃថ្នូរនឹងមិនចោលក្មេងកំព្រាឲ្យដេកអត់បាយឥតមានទីជម្រក; សង្គមថ្លៃថ្នូរគឺអ្នកមានមិនធ្វេីបាបអ្នកក្រ, អ្នកមានអំណាចមិនធ្វេីបាបអ្នកទន់ខ្សោយ។ 


ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមានឳវាទថា បេីចង់កែសង្គមឲ្យល្អ យេីងម្នាក់ត្រូវកែខ្លួនឯងឲ្យជាគំរូល្អ ដល់អ្នកដទៃដេីម្បីឲ្យគេដេីរតាម ប៉ុន្តែក្នុងប្រទេសខ្មែរគឺផ្ទុយស្រឡះ ពីឳវាទរបស់ ព្រះសម្មា សម្ពុទ្ធ។  នៅក្នុងប្រទេសខ្មែរ ដេីម្បីកសាងសង្គមមួយឲ្យទៅជាសង្គម ដែល ថ្លៃថ្នូរ គឺចាប់ផ្ដេីមពី មេដឹកនាំម្នាក់។

Comments

Popular posts from this blog

អរិយដ្ឋង្គិកមគ្គឬមគ្គ៨ The Noble Eightfold Path

ធម៌រលត់ទុក្ខ! អរិយដ្ឋង្គិកមគ្គឬមគ្គ៨ The Noble Eightfold Path អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ឬ អង្គិកមគ្គ ឬ អរិយមគ្គ (The Noble Path)​ ​គឺ​ជា​ធម៌សំខាន់មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ធម៌​ទាំងឡាយ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​​​ទ្រង់​បាន​បង្រៀន​ភិក្ខុ ​និង ​បរិស័ទ​​ដើម្បី​ការ​​រលត់​អស់​ទៅ​នៃ​ទុក្ខ​ទាំង​ពួង ជាផ្លូវ​​ឆ្ពោះ​​ព្រះ​​​​និព្វាន​ ​។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ជា​ពាក្យ​ផ្សំ​មក​ពី​ ៤ បទ គឺ អរិយ ប្រែ​ថា ប្រសើរ, អដ្ឋ ប្រែ​ថា ៨, និង អង្គៈ ប្រែ​ថា អង្គ ឬ​ តួ, និង មគ្គ ប្រែ​ថា ផ្លូវ ។ ដូច្នេះ​ អដ្ឋង្គិកមគ្គ មាន​ន័យ​ថា​ មាគ៌ា​ឬ​ផ្លូវ​​មាន​អង្គ ៨ ​ដ៏ប្រសើរ​ ។ តើ​អង្គ​​​ទាំង​ ៨ របស់​​អរិយ​មគ្គ​មាន​អ្វី​ខ្លះ ? ហេតុអ្វី​ទើប​ហ៊ាន​ពោល​ថា​ "ប្រសើរ"​ ? អង្គ​ទាំង​ ៨ នោះ​គឺ​ សម្មាទិដ្ឋិ (ការ​យល់ត្រូវ), សម្មាសង្កប្បៈ (ការ​ត្រិះរិះត្រូវ), សម្មាវាចា (ការ​ពោលពាក្យ​សម្តី​ល្អ​គួរ​ស្តាប់ និង​ត្រូវ​កាល​ទេសៈ), សម្មាកម្មន្តៈ (​ការ​​ធ្វើ​ការងារត្រូវ​តាម​ក្បួន​ខ្នាត ឬ​ នីតិវិធី)​, សម្មាវាយាមៈ (ការ​ព្យាយាមត្រូវ)​, សម្មាអាជីវៈ (ការ​​ប្រកប​របរ​ចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវ), សម្មាសតិ (ការ​មាន​សេចក្តីរឭកត្រូវ ឬ​ ផ្ចង់​ស្មារតី​ត្រូវ​), និង សម្មាសមាធិ (ការ​​តាំងចិត្តម...

អហេតុកចិត្ត១៨ដួង

អហេតុក ( សំ. បា.  អហេតុក  ឬ សំ.  អហៃតុក  ) ដែល​មិនប្រកប​ដោយ​ហេតុ​ឬ​ដែល​មិន​មាន​ហេតុ​មិន​មាន​បច្ច័យ :  កំណើត​អហេតុកៈ  កំណើត​សត្វ​ដែល​មិន​ប្រកប​ដោយ​កុសល​ហេតុ ( ហៅ  អហេតុកៈ​កំណើត  ក៏​បាន ) ។  អហេតុក​ចិត្ត  ចិត្ត​ជា​អហេតុ​ក: គឺ​ចិត្ត​ដែល​ពេញ​ដោយ​លោភៈ, ទោសៈ, មោហៈ ( ព. អ. ) ។  អហេតុកទិដ្ឋិ  ឬ  -មិច្ឆាទិដ្ឋិ  ការ​យល់​ឃើញ​ខុស​ថា​សត្វ​លោក​និង​អ្វីៗ​ទាំង​អស់​ក្នុង​លោក​សុទ្ធ​​តែ​ឥត​មាន​ហេតុ​ឥត​មាន​បច្ច័យតាក់​តែង​ឡើយ (​ ជា​ទិដ្ឋិ​របស់និគ្រន្ថ​តិរិ្ថយ​ពួក​ខ្លះ ) ។  អហេតុ​កប្បដិសន្ធិ ឬ -​ប្រតិសន្ធិ  ការ​ចាប់​កំណើត​ដោយ​អហេតុ​កចិត្ត ( ព. អ. ) ។  អហេតុកសត្ត  ឬ  -សត្វ  សត្វ​ដែល​ចាប់​កំណើត​ដោយ​អហេតុកចិត្ត ( ព. អ. ) ។ល។ អហេតុកចិត្ត១៨ដួង អហេតុកចិត្ត គឺដែលមិនមានហេតុបានដល់ លោភហេតុ ទោសហេតុ និងមោហហេតុ ផ្នែកខាងអកុសល។ អលោភហេតុ អទោសហេតុ និង អមោហហេតុ ផ្នែកខាងកុសលនិងអព្យាក្រិត។ អហេតុកចិត្តមាន៣ប្រភេទគឺ អកុសលវិបាកចិត្ត៧ កុសលវិបាកចិត្ត៨ និងកិរិយាចិត្ត៣ រួមគ្នាត្រូវជា១៨ដួង។ អកុសលវិបាកអហេតុកចិត្ត៧ដួង...