ពាក្យដែលប្រុសខ្មែរពុំគួរប្រេី!

"​ គោលឿនសឹកកស្រីល្អសឹកគូទ " 

ពាក្យនេះ ខ្ញុំធ្លាប់ឮម្តងឬពីរដងកាលពីខ្ញុំនៅតូច គឺខ្ញុំឮពីពួកប្រុសៗបាតផ្សារខ្វះការចេះដឹងដែលដេីររកស្រីៗ។ ពាក្យនេះជាពាក្យដែលសង្គមយេីងពុំគួរមាននៅក្នុងខ្លួន; ពាក្យនេះជាពាក្យមនុស្សប្រុសបាតផ្សារមេីលងាយ ហេីយវាយតម្លៃមនុស្សស្រី ដែលផ្ទុយស្រឡះនិងការពិតទៅទៀត ព្រោះមានស្រីៗល្អច្រេីនណាស់ដែលគេជាសត្រីល្អ។ ពាក្យនេះជាពាក្យដែលយេីងមេីលងាយម្តាយខ្លួនឯងដោយមិនដឹងខ្លួនពីព្រោះគាត់ជាមនុស្សស្រីដែរ។ បេីមនុស្សស្រីឮ យេីងប្រេីពាក្យនេះ តេីពួកគេយល់យា៉ងម៉េចដែរ; ពួកគេនឹងមានការឈឺចាប់។ 

ពាក្យនេះជាពាក្យ Generalized ជាពាក្យម៉ៅទូទៅ ហេីយតេីអ្នកណាបង្កេីតវា ប្រុសខ្មែរជាអ្នកបង្កេីតវាហេីយនាំគ្នាសូត្រ រហូតដល់ពាក្យនេះក្លាយទៅជាទំនៀមទំលាប់។ មនុស្សប្រុសខ្លួនឯងក៏ជាដង្កូវវាររវាមនៅក្នុងបង្គន់ស្វែងរកកាមគុណដូចគ្នា តែសង្គមយេីងមិនដែលនិយាយ។ បេីនិយាយឲ្យត្រង់ទៅត្រង់មកនៅស្រុកខ្មែរ ប្រុសខូចច្រេីនជាងស្រី។ សង្គមយេីងជាសង្គមដែលចូលចិត្តជិះជាន់ មេីលងាយ បេីយេីងមេីញមនុស្សទន់ខ្សោយម្នាក់ដួលហេីយ យេីងនាំគ្នាជាន់ថែម ហេីយបង្កេីតពាក្យវាយតម្លៃភ្លាម; នេះជាទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណីដ៏អាក្រក់របស់ខ្មែរ; នេះជាចរិតរបស់ខ្មែរមានតាំងពីយូរមកម្លេ៉ះ។ មនុស្សស្រីអាចធ្វេីអ្វីបានសម្រេចដូចប្រុស; ពួកគេអាចសម្រេចព្រះនិព្្វានបានដូចគ្នា។

មានពាក្យជាច្រេីននៅក្នុងភាសាខ្មែរ ដែលយេីងពុំគួរប្រេី ដូចជាពាក្យ "គោលឿនសឹកកស្រីល្អសឹកគូទ" នេះជាដេីម។ យេីងនាំគ្នាប្រេីពាក្យទាំងនេះទាំងងឹតងងល់ ទាំងអវិជ្ជារហូតដល់វាក្លាយទៅជាទំនៀមទំលាប់ឬប្រពៃណីរបស់យេីង។ ពាក្យសំដីរបស់យេីងប្រៀបបាននិងកាំបិតមុខពីរយា៉ងមុត បេីយេីងប្រេីវាដោយខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន​ឬខ្វះសតិ វាអាចមុតខ្លួនឯងបាន ហេីយវាក៏អាចមុតអ្នកដទៃឲ្យគេឈឺចាប់បានផងដែរ។ 

ខ្ញុំជាមនុស្សដែលមិនដេីរតាមទំនៀមទំលាប់ឬប្រពៃណីរបស់ខ្មែរមួយចំនួន ដែលអប់រំឲ្យយេីងជឿទាំងងងឹតងងល់ ធ្វេីអ្វីទាំងអវិជ្ចាដោយពុំមានហេតុផល។ 

ខាងក្រោមនេះជាការអប់រំរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលហាមមនុស្សមិនឲ្យ ជឿរបស់១០ខនេះ៖

១-មា អនុស្សវា. កុំជឿអ្វីដែលឮតៗគ្នា ដោយមិនមានហេតុផល
២-មា បរម្បរា. កុំជឿទំនៀមទម្លាប់ឬប្រពៃណីដែលគេធ្វើតៗគ្នា
៣-មា ឥតិកិរ. កុំជឿពាក្យចចាមអារ៉ាម
៤-មា បិដកសម្បទា. កុំជឿអ្វី ដែលគេសរសេរនៅក្នុងក្បួនឬគម្ពីរ
៥-មា តក្កហេតុ. កុំជឿអ្វី ព្រោះគេអះអាងថាវាជាហេតុផល
៦-មា នយហេតុ. កុំជឿអ្វី ព្រោះវាជាការគ្នេរគ្នាន់ ឬការស្មានតាមហេតុផល
៧-មា អាការបរិវិតក្ក. កុំជឿអ្វី ព្រោះគ្រាន់តែជាតម្រិះនៃលក្ខណដែលមេីលឃេីញ
៨-មា ទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តី. កុំជឿអ្វី ទោះបីវាត្រូវនឹងទ្រឹស្តីដែលបានពិនិត្យពិច័យរួចហើយ
៩-មា ភព្វរូបតា. កុំជឿអ្វី ទោះបីតែអ្នកនោះនិយាយមានលក្ខណគួរឲ្យជឿបាន
១០-មា សមណោនោគរុ. កុំជឿអី្វ ទោះបីជាសមណៈរូបនោះចាត់ទុកថាជាគ្រូរបស់យើង