អតីតគឺទុក្ខ / បញ្ញាជាកូនសោ

អតីតគឺទុក្ខ 

អតីតមិនមែនជាថ្ងៃល្អរបស់មនុស្សទេ; អតីតគឺជាទុក្ខរបស់មនុស្ស ពីព្រោះវាតោងជាប់និងអារម្មណ៍របស់មនុស្ស មិនថាអតីតនោះល្អឬអាក្រក់។ មនុស្សត្រូវតែឈប់តោងជាប់និងអតីត; មនុស្សមិនអាចកែអតីតបានឡេីយ ពីព្រោះវាផុតរួចទៅហេីយ។  មនុស្សក៏មិនត្រូវគិតជញ្ជឹងអំពីអនាគតនោះដែរ ព្រោះវាមិនទាន់មកដល់; វាគ្រាន់តែជាការស្រម័យប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមានឳវាទថា បេីចង់ឲ្យអនាគតល្អ មនុស្សត្រូវតែរស់ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល រស់ឲ្យមានសតិ ដឹងខុសហេីយនិងត្រូវ។ មនុស្សទាំងអស់តែងតែធ្វេីខុសមុន មិនតិចក៏ច្រេីន  ហេីយធ្វេីត្រូវតាមក្រោយ។  មនុស្សដែលល្អបំផុតគឺជាមនុស្សដែលចេះកែខ្លួន។ មនុស្សដែលកែខ្លួនមិនបាន ជាមនុស្សចោលម្សៀត។

                                   បញ្ញាជាកូនសោ

បញ្ញាជាកូនសោសម្រាប់ចាក់ដោះលែងមនុស្សឲ្យមានសេរីភាព។ បញ្ញាមិនមែនកេីតពីសាលារៀន តែកេីតពីការភាវនា។ បញ្ញាគឺការចេះរលត់ទុក្ខ;  មនុស្សដែលមានបញ្ញាជាមនុស្សមិនតោងអារម្មណ៍ មិនថាអារម្មណ៍នោះល្អឬអាក្រក់;  អារម្មណ៍គឺជាកិលេស; កិលេសជាគ្រឹះនៃទុក្ខ។

អ្វីទៅកិលេស? កិលេសមាន៖ ១. លោភៈ - ការចង់ បាន ច្រើន ឬ ចង់ បាន ហួស ពេក; ២. មោហៈ- អវិជ្ជា , សេចក្ដី វង្វេង , សេចក្ដី ល្ងង់, ការមិនដឹង; ៣. ទោសៈ-កំហឹង ឬការខឹងសម្បា។ កិលេសគឺជាមូលហេតុឬឫសគល់នៃការកាប់សម្លាប់ដណ្ដេីមអំណាចគ្នា។