កិលេស១០យា៉ង! អំណាចកិលេស

អំណាចនៃកិលេស!

ខ្ញុំមេីលមិនឃេីញកន្លែងណាសប្បាយ; ខ្ញុំធ្លាប់រស់នៅក្នុងការសប្បាយកាលពីខ្ញុំនៅវ័យក្មេងបន្ទាប់មកវាធ្វេីឲ្យខ្ញុំមានទុក្ខដដែល ឬក៏ខ្ញុំកេីតមកខុសជាតិ, កេីតខុសទីកន្លែង, កេីតខុសគេបានជាខ្ញុំមេីលមិនឃេីញការសប្បាយ; ខ្ញុំមេីលឃេីញតែទុក្ខរបស់មនុស្ស។ ខ្ញុំមេីលឃេីញពួកគេកំពុងតែវង្វេងក្នុងកាមគុណ; ឃេីញពួកគេកំពុងតែហែលលេីគំនរទុក្ខខ្លួនឯង ដូចជាដង្កូវជាច្រេីនដែលវាររវាមនៅក្នុងបង្គន់ ចាំសីុលាមក ពេលណាអស់លាមកសីុហេីយ ពួកវាក៏ស្លាប់ដោយខ្លួនឯង។

ការសប្បាយអមតត្រូវប្រេីបញ្ញាទេីបរកឃេីញ; សេចក្តីសុខអមតមិននៅខាងក្រៅ វានៅខាងក្នុងខ្លួនយេីង; វានៅក្នុងសេចក្តីស្ងប់របស់យេីង។ សេចក្តីសុខខាងក្រៅគ្រាន់តែជាកិលេសដែលតោងយេីងជាប់មិនឲ្យយេីងរេីរួច ហេីយចាំតែត្របាក់សីុយេីងនៅពេលណាយេីងភ្លេចខ្លួន ហេីយវាសីុមិនចេះឆ្អែតទេ។ យេីងចាំតែបំប៉នអាហារវាទាំងឈប់ទាំងថ្ងៃ តាមមាត់ទាំង៦របស់វា៖ តាមភ្នែក ចង់ឃេីញរបស់អ្វីស្អាតៗ, តាមត្រចៀក ចង់ឮសម្លេងណាពីរោះៗ, តាមច្រមុះ ចង់ហិតក្លិនអ្វីក្រអូបៗ, តាមអណ្តាត ចង់ញាុំម្ហូបណាដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់ៗ, តាមកាយ ចង់ប៉ះទង្គិចវត្ថុអ្វីដែលទន់ស្រួល, និង តាមមនោឬចិត្ត ទទួលអារម្មណ៍ទាំងល្អទាំងអាក្រក់។ ទាំងនេះហេីយហៅថាមាត់ទាំង៦របស់កិលេស ឬអាយតនៈទាំង៦។

ចាប់តាំងពីថ្ងៃយេីងធំដឹងក្ដី យេីងក្លាយទៅជាខ្ញុំបម្រេីរបស់កិលេសខ្លួនឯងដោយមិនចាំបាច់ពីព្រោះតែអវិជ្ជារបស់យេីង; វាធ្វេីឲ្យយេីងរស់នៅដោយតក់ក្រហល់ អន្ទះ អន្ទែង គ្មានសេចក្តីសុខពិតប្រាកដ; វានៅចាំតែបញ្ជាយេីងឲ្យធ្វេីសព្វគ្រប់ដេីម្បីបំប៉នសេចក្តីត្រូវការរបស់វា; វាមានចំណាចខ្លាំងជាងយេីងពីព្រោះវាមានមាត់ច្រេីនជាងយេីង។ បេីយេីងមិនស្វែងរកបញ្ញាដេីម្បីរេីបម្រាស់ពីកិលេសរបស់យេីងទេ យេីងនឹងរស់នៅដោយមានសេចក្តីទុក្ខរហូតដល់ថ្ងៃស្លាប់។

មនុស្សដែល ស្វែងរកសេចក្តីសុខក្នុងផ្លូវកាមគុណជាមនុស្សដែល រស់នៅយា៉ងតក់ក្រហល់ អន្ទះអន្ទែង មានតណ្ហាតែក្នុងការរួមភេទ។ ពួកគេកំពុងហែលលេីគំនរទុក្ខខ្លួនឯងដោយមិនដឹងខ្លួន ប្រៀបបាននិងដង្កូវជាច្រេីនដែលវាររវាមនៅក្នុងបង្គន់ចាំសីុលាមក ពួកវាគិតថាលាមកនោះឆ្ងាញ់ណាស់ ពេលណាអស់លាមកសីុហេីយ ពួកវាក៏ស្លាប់ដោយខ្លួនឯង ឬប្រៀបបាននិងសត្វជាច្រេីនដែលកំពុងហេីរចូលក្នុងអណ្ដាតភ្លេីង គិតថាអណ្ដាតភ្លេីងនោះជាផ្កា; នៅទីបញ្ចប់ក៏ត្រូវអណ្ដាតភ្លេីងនោះចេះស្លាបធ្លាក់ចូលក្នុងភ្នក់ភ្លើងនោះស្លាប់ម្តងមួយៗ។

ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា កិលេសមានន័យថា សេចក្ដីសៅហ្មងចិត្ត, ការធ្វើឲ្យក្រខ្វក់, ការឈឺចាប់ ឬថ្នាំបំពុល ។ តាមគម្ពីរចាស់ៗ ពាក្យថា កិលេស ជាទូទៅសំដៅយកចេតសិក ដែលធ្វើឲ្យងងឹតដល់ ចិត្ត ហើយបង្ហាញរូបរាងរបស់វាជាអកុសលកម្ម ។ កិលេស, ជាពិសេសពិសពុលទាំង៣គឺ លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈ, ជាឬសគល់នៃវដ្តសង្សារ ការកើតស្លាប់ឥតឈប់ឈរ ។ កិលេសរមែងកើតឡើងជាមួយនឹងតណ្ហា ដែលធ្វើឲ្យក្រខ្វក់ដល់កាយកម្មនិងមនោ កម្ម ។ តាមគម្ពីរព្រះអភិធម្ម កិលេសចែកចេញជា១០យ៉ាង កិលេស៣ខាងដើម លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈ ជាប្រភពនៃសេចក្តីទុក្ខទាំងពួង ។ គេត្រូវតែផ្តាច់ឫសរបស់វាចេញ ឲ្យអស់អំពីសន្តានចិត្ត ដើម្បីគេរស់នៅបានប្រកបដោយសេចក្តីសុខ ។

កិលេស ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត គឺចិត្តដែលមានធូលី គឹមាន លោភៈ ទោសៈ មោហៈ

កិលេសមាន១០យ៉ាងគឺ៖

សក្កាយទិដ្ធិៈ ការប្រកាន់ថាកាយជារបស់ខ្លួន ឬបញ្ចក្ខន្ធជារបស់ខ្លួន
វិចិកច្ឆាៈ សេចក្តី សង្ស័យ ស្ទាក់ស្ទើរ មិនប្រាកដ
សីលព្វត្តបរាមាសៈ ប្រកាន់នូវវត្តប្រតិបត្តិរបស់ខ្លួនថាត្រឹមត្រូវ
កាមរាគៈ សេចក្តីត្រេកអររីករាយក្នុងវត្ថុកាមតម្រេកក្នុងកាម
បដិឃៈ សេចក្តីថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត (សេចក្ដីអន់អាក់ចិត្ត, ត្រណាក់ចិត្ត)
រូបរាគៈ សេចក្តីត្រេកអរនៅក្នុងរួបភាពតម្រេកក្នុងរួប
អរូបរាគៈ សេចក្តីត្រេកអរនៅក្នុងអរូបតម្រេកក្នុងអរូប
មានៈ សេចក្តីប្រកាន់លើកតម្កើងខ្លួនឯងមើលងាយអ្នកដទៃ
ឧទ្ធច្ចៈ ចិត្តរសាប់រសល់ រវើរវាយ
អវិជ្ជាៈ សេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ ភាពមិនដឹង។

កិលេស១០

ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា កិលេសមានន័យថា ការធ្វើឲ្យក្រខ្វក់ ការឈឺចាប់ ឬថ្នាំបំពុល ។ តាមគម្ពីរចាស់ៗ ពាក្យថា កិលេស ជាទូទៅសំដៅយកចេតសិក ដែលធ្វើឲ្យងងឹតដល់ ចិត្ត ហើយបង្ហាញរូបរាងរបស់វាជាអកុសលកម្ម ។ កិលេស, ជាពិសេសពិសពុលទាំង៣គឺ លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈ, ជាឬសគល់នៃវដ្តសង្សារ ការកើតស្លាប់ឥតឈប់ឈរ ។ កិលេសរមែងកើតឡើងជាមួយនឹងតណ្ហា ដែលធ្វើឲ្យក្រខ្វក់ដល់កាយកម្មនិងមនោ កម្ម ។ តាមគម្ពីរព្រះអភិធម្ម កិលេសចែកចេញជា១០យ៉ាង កិលេស៣ខាងដើម លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈ ជាប្រភពនៃសេចក្តីទុក្ខទាំងពួង ។ គេត្រូវតែផ្តាច់ឫសរបស់វាចេញ ឲ្យអស់អំពីសន្តានចិត្ត ដើម្បីគេរស់នៅបានប្រកបដោយសេចក្តីសុខ ។

កិលេស១០យ៉ាងនោះគឺៈ